عباس اقبال آشتيانى

443

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

چه اين طوايف بين فارس و عراق عجم و عراق عرب و شولستان ساكن بوده و با اتابكان فارس و خلفاى بغداد ارتباط داشته و از همه مهم‌تر مساكن ايشان بر سر راه عراق عرب و دره‌هاى كارون و كرخه بفارس و سواحل دريا قرار داشته و غالب لشكركشىها و رفت و آمدهاى مردم ايران جنوب غربى با مغرب و عراق عرب بايستى از طريق مساكن آن طوايف صورت بگيرد و همين اهميت موقع جغرافيائى بلاد لر بزرگ خواهىنخواهى ايشان را در جريان زندگانى همسايگان ايشان وارد مىكرده است در صورتى كه اراضى لر كوچك بالنسبه دورافتاده بود و آبادى و بلاد سر جاده‌هاى معتبر كمتر داشته است . سلسله‌اى كه در لر بزرگ از حدود نيمهء قرن ششم هجرى اقتدار يافته و بنام امراى فضلويه يا مسامحة اتابكان لرستان خوانده مىشوند اصلا از كردان شامند كه از طريق ميّافارقين و آذربايجان به ايران آمده و مقارن ابتداى قرن ششم هجرى در حدود اشتران كوه و جلگه‌هاى شمالى آن رحل اقامت افكنده‌اند . رئيس اين قبيلهء كرد مهاجر ابو طاهر بن علىّ بن محمد نام داشت و چون جد نهم او باسم فضلويه مشهور بوده فرزندان او را امراى فضلويه گفته‌اند . ابو طاهر و برادر او محمد از خلفاى عباسى بغداد تبعيت مىكردند و ابو طاهر در رياست برادر مدّتى از ايام را در دار الخلافه بسر مىبرد و خليفه مقدارى از اراضى لر بزرگ را باقطاع به او واگذاشته بود . بعد از مراجعت به لر بزرگ ابو طاهر بمناسبت قرب جوار با فارس در خدمت اتابك سنغر سلغورى ( 543 - 556 ) داخل شد و در لشكركشيهاى او به خاك شبانكاره به او يارى نمود و اتابك سنغر به پاداش اين خدمت حكومت كوه‌گيلويه را به او واگذاشت و از طرف او لقب اتابكى يافت و به همين مناسبت است كه فرزندان او را اتابكان لرستان خوانده‌اند چه اين اتابكان هيچ‌وقت در خدمت سلاجقه داخل نبوده و مثل اتابكان ديگر اين لقب و عنوان را از آن سلاطين نگرفته‌اند . ابو طاهر مدّت سى و چهار سال حكومت كرد و در قسمت اول از اين دوره حكمرانى با اتابك سنغر درافتاده بتدريج خود را مستقل نمود و اساس سلسلهء اتابكان لرستان يا امراى فضلويه را ريخت . بعد از ابو طاهر امارت به پسرش ملك هزار اسب رسيد و او تا سال 626 امارت داشت . در عهد او بلاد لر بزرگ رو به آبادى گذاشت و قبايل مختلف از نژاد عرب و ايرانى به اين